کمبود کشتی برای واردات نهادههای دامی
عضو هیئتمدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه اظهار کرد الان در روسیه نهادههای دامی وجود دارد اما کشتی نیست که آنها را بیاورد.
سیدجلیل جلالیفر در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا در مورد آخرین وضع تجارت ایران و روسیه اظهار کرد: واردات ما از روسیه در نهادههای دامی به دو دلیل کاهش پیدا کرده است.
روسیه برای صادرات نهادههای دامی و چوب عوارض دریافت میکند که علت آن کمبود در روسیه و امنیت غذایی بوده که این اتفاق قیمت تمامشده ما را افزایش داده است.
دلیل دوم تفاوت نرخ ارزش اظهار کالا برای ثبت سفارش گمرکی است به طور مثال اگر نرخ آن برای واردات نهادههای دامی از روسیه 250 دلار یا 280 باشد از جنوب کشور تا 40دلار متفاوت است.
این موضوع فضای مبادله تجاری را با چالش مواجه میکند و نشان میدهد که واردکنندگان نهادههای دامی، گروههای مافیایی و دارای رانت دخیل هستند.
او افزود: مهمترین مشکل ما برای رشد مبادلات تجاری، تمرکز نداشتن بخش دولتی و تصمیمگیران حوزه بازرگانی برای تنوع صادرات است. بالغ بر 80درصد از صادرات ما به روسیه محصولات غذایی و کشاورزی است که عمده آنها از مرز آستارا عبور میکنند. در این راستا با توجه به اتفاقات شمال غرب با یک سری از کارشکنیها و همکاری نکردن دولت آذربایجان هم مواجه هستیم.
جلالیفر گفت: کسانی که در حوزه تجارت و توسعه اقتصادی ورود میکنند باید با دانش ژئوپلتیک آشنا باشند.
یکی از عناصر ژئوپلتیک، جغرافیا و عنصر دیگر قدرت است. منابع، ذخایر، زیرساختهای لجستیکی، فرهنگ مردم، قوانین و مقررات، حمایت و پشتیبانی از عناصر سازنده قدرت هستند. ما در بخش قدرت مشکل داریم برای مثال زیرساختهای ما فراهم نیست.
او در مورد کارشکنیهای صورتگرفته بیان کرد: آذربایجان نمیتواند مستقیما بگوید که این خط کشتیرانی را بستهام چراکه یک خط ترانزیتی وجود دارد و پای کشور روسیه در میان است.
هر روز بهانهای میآورد و کارهای مرزی را انجام نمیدهد. یک روز میگوید برق قطع است، روز دیگر دستگاه ایکسری کار نمیکند، یک روز میگوید سگ موادیاب نیست.
به همین علت دیده میشود که تعداد زیادی کامیون صف بستهاند و حتی با صفهای 10کیلومتری در آستارا مواجه میشویم.
عضو هیئتمدیره اتاق بازرگانی ایران و روسیه در ادامه اضافه کرد: باید با هرکشوری به خصوص کشورهای همسایه یک مدل از دیپلماسی را داشته باشیم، اخیرا خبری منتشر شد که مسیر ترانزیت ارمنستان جایگزین آذربایجان میشود.
این موارد را نباید در این اوضاع رسانهای شود. آذریها با ارمنیها درگیر هستند و هر میزان که این اخبار رسانهای شود، کارشکنی رخ میدهد. الان تنها راه آن دیپلماسی است تا این مسیر باز شود.
او خاطرنشان کرد: علت اینکه ما این وضع را پیدا کردیم قصور و کوتاهی در گذشته بوده است. من بارها به آقای نوبخت مراجعه و مشکل آستارا را مطرح کردم اما هیچ اقدامی نشد.
گمرک آستارا با همان تجهیزات و پرسنلی که برای عبور و مرور 50 کامیون بود امروز که روزانه 600 کامیون در آن رفت و آمد دارند کار میکند.
طبیعتا با این وضع نمیتوان موفق بود، همه مشکلات از کارشکنیهای خارجی نیست بلکه قصور و کوتاهیهایی در کشور است که دولت جدید باید به آن دقت کند.
جلالیفر با انتقاد از سبد صادراتی ایران به روسیه گفت: دلیل آن که میزان صادرات ما به بازار روسیه که 243 میلیارد دلار واردات دارد، در طول 11سال هنوز 600 تا 700میلیون دلار بوده، آن است که ما روی تنوع بازار روسیه کار نکردهایم.
ما تنها گوجه و خیار و هندوانه و کالاهای مشابه که همه از سوبسید استفاده میکنند صادر کرده و فکر میکنیم که در حال صادرات هستیم در حالی که ما سوبسید خود را با دیگر کشورها شریک میشویم.
ما باید به دنبال صادرات کالاهایی که کمتر از سوبسید استفاده کنند نیز باشیم.
او افزود: صادرات یک کامیون محصول دانشبنیان معادل 20 کامیون محصول کیوی است و ارزش افزوده بیشتری دارد. یا باید روی حوزههای مانند پوشاک کار کنیم که اشتغال بیشتری ایجاد میکنند.
دارو یا تجهیزات هم میتوانند گزینههای مناسبی باشند. در کشور ما روی تنوع بازار به خوبی و به صورت سیستماتیک کار نشده است.
جلالیفر همچنین با انتقاد از برخی نهادها متذکر شد: در داخل کشور همگراییهای بین سازمانی برای تحقق راهبردهای اقتصادی باید ایجاد شود اما متاسفانه چنین چیزی وجود ندارد.
سازمان دامپزشکی نه تنها برای صادرات محصولات آبزی و لبنی کاری نمیکند، بلکه کارشکنی هم میکند. یک کارشناس تصمیمگیری میکند بدون آنکه بداند عواقب این تصمیمگیری اشتباه چیست.
روسیه بالغ بر 4 میلیارد دلار صادرات محصولات آبزی و نزدیک به 2 میلیارد دلار واردات این محصولات را دارد.
او اضافه کرد: ویتنام 110میلیون دلار، هند بالغ بر 70میلیون دلار، ترکیه 60میلیون دلار و ارمنستان که یک دریاچه سوان دارد بالغ بر 30میلیون دلار از این 1میلیارد و 900 میلیون دلار واردات محصولات آبزی روسیه سهم دارند اما سهم ایران با این حجم از ظرفیتهای آبی در جنوب و شمال و پرورش ماهی حدود 2میلیون دلار است.
من به عنوان یک کارشناس میگویم مقصر این وضع سازمان دامپزشکی کشور است. در بخشهای دیگر مانند مصالح ساختمانی نیز وضع مشابهی داریم. در بخش پتروشیمی نیز تولیدکنندگان ایرانی کمترین حضور را در بازار روسیه دارند.
باید به اتحادیهها و تعاونیها توجه ویژه شود. نباید اجازه تشکیل باند و مافیا داده شود که معمولا برای تشکیل رانت این کار انجام میشود. نباید غفلت شود چراکه در همین غفلتها نطفه فساد اقتصادی بسته میشود. بعد از اصلاح باید راهبردها مشخص شده و برای تشکلها ماموریت تعریف شود.
عضو هیئتمدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و روسیه اظهار کرد: رئیس کشتیرانی میگوید که میخواهد خط کشتیرانی مستقیم قرار دهد اما واقعیت را نمیگوید چراکه کشتیها محدود است و رود ولگا هم مشکل دارد، پس این بیشتر یک شعار است.
کشتیها در حال رفت و آمد هستند و این یک امر طبیعی است اما برنامه ندارند. برای مثال کشتی بار خود را از انزلی به آستاراخان میبرد و صاحب بار هم منتظر بار است، یک دفعه از تهران دستور میرسد که باید به نقطه دیگری برود و بار بزند.
کالاهای صادراتی زیادی در بندرهای امیرآباد و انزلی داریم که روی زمین ماندهاند. باید با این بیبرنامگی مقابله شود.
او در ادامه گفت: مشکل دیگر در این راستا کمبود ظرفیت کشتی است، به طوریکه بار هست ولی کشتی نیست. الان در روسیه نهادههای دامی وجود دارد اما کشتی نیست که آنها را بیاورد. یکی از صادرکنندگان 3هزار تن بار نهادههای دامی دارد که ارز آن را هم دریافت کرده اما دو ماه است که به دنبال کشتی برای انتقال آن به ایران است ولی کشتیرانی میگوید کشتی ندارد، قیمت کشتیهای دیگر هم بسیار زیاد است.
جلالیفر تصریح کرد: از طرف دیگر سوب بیش از حد رود ولگا برای این کار مانع است. رسوب این رود باعث کاهش سطح آب و گیر کردن کشتیها میشود.
بنابراین کشتی مجبور میشود که نصف ظرفیت خود بار بزند که این کار برای کشتی صرفه اقتصادی ندارد بنابراین مجبور به افزایش کرایه حمل میشود. در این بخش باید دیپلماسی اقتصادی ورود کند و در مذاکرات با روسیه گفته شود که این مشکل مربوط به کشور روسیه است و باید آن را حل کند.
او همچنین افزود: زیرساختها برای جایگزینی دریا برای مسیر آذربایجان فراهم نیست. هر کشتی رورو میتواند 40 ماشین را جابجا کند.
10 کشتی میتوانند 400 ماشین را جابهجا کند. هر کشتی در این فصل میتواند در ماه 2 سفر انجام دهد بنابراین ظرفیت آن در ماه 800 تریلی است که از طریق جادهای و از راه آذربایجان در سه روز جابهجا میشود.
ه هیچ وجه نباید به فکر جایگزینی دریا به جای آذربایجان بود. بلکه باید آذربایجان حفظ شده و برای توسعه به فکر راههای دیگر بود. مسیرهای دیگر شامل ارمنستان، مرز اینچهبرون، بیلهسوار و مرز سرخس که برای آن باید تعاملات خود را با ترکمنستان افزایش دهیم و دیگری مسیر دریایی است.
در این صورت صادرات ما افزایش مییابد؛ در غیر این صورت اگر هرکسی مدعی افزایش حتی 50 درصدی صادرات به روسیه باشد از نظر من کذب میگوید.
جلالیفر ادامه داد: طبق قانون روسیه جابهجایی از کانتینر به کامیون محصول سردخانهای باید در سردخانه انجام شود، برای مثال محصولات لبنی و آبزی را نمیتوان در محیط آزاد به وسیله نقلیه دیگر انتقال داد.
متاسفانه سردخانه به قدر کافی وجود ندارد. دولت روسیه به قدر کافی آن را تامین نمیکند ولی ما باید در این زمینه سرمایهگذاری کنیم تا بتوانیم صادرات بیشتری به این کشور داشته باشیم.
یعنی سازمان توسعه تجارت باید برای سرمایهگذارانی که میخواهند در این زمینه ورود کنند تسهیلات در نظر بگیرد یا نهادهای خصولتی مانند بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی فرمان امام، کوثر و … در این زمینه سرمایهگذاری کنند.
پول این سرمایهگذاری میتوانند در سه سال بازگردد. در این صورت کانتینرهای یخچالی و کشتیها هم افزایش مییابند. در نتیجه بخشی از باری که از مسیر آذربایجان حرکت میکند میتواند از این طریق جابجا شود.
او در پاسخ به سوالی درباره آخرین وضع واردات غلات از این کشور بیان کرد: واردات غلات نسبت به گذشته کاهش قابل توجهی داشته است، یکی از دلایل آن همان مشکل حمل و نقلی است.
به دلیل مشکل رود ولگا صرفه اقتصادی هم ندارد و میتوان از جنوب با کشتیهای بزرگتری آن را وارد کرد.
او در پایان افزود: پیشبینی من این است که در سال جاری حجم مبادلات ایران و روسیه به بیش از 2 میلیارد دلار برسد.
صادرات محصولات پتروشیمی و برخی مصالح ساختمانی مانند کاشی و سرامیک، فولاد و برخی ماشینآلات و برخی از محصولات شیمیایی تولید ایران به روسیه در سال جاری با رشد مواجه بوده است.
اگر روی تنوع کار کنیم حتما موفق میشویم. این موضوع نیازمند این است که بتوانیم ظرفیتهای ایران در روسیه را بشناسیم.
این کار نیاز به رایزنی قوی بازرگانی دارد نه حالت فعلی که زبان و فرهنگ روسیه را میشناسند.
اگر ما بتوانیم این نواقص را مرتفع کرده و مراکز تجاری در مناطق مختلف تاسیس کرده و مرکز رایزنی بازرگانی را تقویت کنیم و همچنین از ظرفیت ایران مقیم و دانشجو در روسیه استفاده کنیم و در یک کلام همگرایی ملی ایجاد شود، میتوانیم حجم مبادلات خود را با این کشور به 10 میلیارد دلار برسانیم.
