آیدا برخورداری
بحث واگذاری سهام سایپا بار دیگر داغ شده است؛ اما مسئله اصلی نه صرفا انتقال مالکیت، بلکه کیفیت اداره فردای این خودروساز است.
تجربههای پیشین نشان میدهد خصوصیسازی بدون اهلیت مدیریتی، توان مالی و برنامه توسعه میتواند بحران را از شکلی به شکل دیگر منتقل کند.
بحث واگذاری سهام سایپا در شرایطی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته که همزمان روایتهای مختلفی درباره وضع مالی این خودروساز مطرح شده است.
با این حال، تجربه خصوصیسازی در ایران نشان میدهد تغییر مالکیت بهتنهایی پایان مشکلات یک بنگاه نیست و اگر واگذاری بدون توجه به اهلیت مدیریتی، توان مالی خریدار و برنامه توسعه انجام شود، حتی میتواند چالشهای جدیدی ایجاد کند.
به گزارش عصر اقتصاد، سایپا امروز با مجموعهای از مسائل مالی و عملیاتی روبهرو است. بخشی از این وضع حاصل تصمیمها و سیاستهای سالهای گذشته است و اکنون مدیریت شرکت باید هزینه برخی از این تصمیمات را با اصلاح ساختار، افزایش تولید، توسعه محصول و مدیریت منابع جبران کند.
خصوصیسازی سایپا زمانی به اصلاح میرسد که تغییر سهامدار با مدیریت کارآمد، سرمایهگذاری و برنامه توسعه همراه شود؛ وگرنه جابهجایی مالکیت فقط صورت مسئله را عوض میکند نه سرنوشت بنگاه را
بنابراین، ارزیابی آینده سایپا صرفا از مسیر اعداد مالی یا تغییر مالکیت امکانپذیر نیست و باید عملکرد واقعی شرکت و برنامههای پیش رو را نیز در نظر گرفت.
خصوصیسازی به تنهایی نسخه نجات نیست
شرکت هایی مثل هپکو ، نیشکر هفت تپه و… در مسیر خصوصی سازی قرار گرفتند اما تجربه نیشکر هفت تپه یکی از نمونههایی است که نشان میدهد خصوصیسازی، بدون فراهم بودن الزامات لازم، الزاما به بهبود عملکرد بنگاه منجر نمیشود.
این شرکت در سال ۱۳۹۴ به بخش خصوصی واگذار شد، اما در سالهای پس از واگذاری با مشکلات مدیریتی، مالی و کارگری متعددی روبهرو شد و در نهایت فرآیند خلع ید مالک خصوصی در دستور کار قرار گرفت.
مسئله هفت تپه البته به معنای زیر سوال بردن اصل خصوصیسازی نیست؛ بلکه نشان میدهد نحوه واگذاری، اهلیت خریدار، میزان سرمایهگذاری و نظارت پس از واگذاری به اندازه اصل انتقال مالکیت اهمیت دارد.
از همین منظر، واگذاری سایپا نیز زمانی میتواند به نتیجه مطلوب برسد که مالک جدید صرفا خریدار سهام نباشد، بلکه توان مالی و مدیریتی لازم برای اجرای برنامه توسعه شرکت را داشته باشد.
از سویی دیگر، سایپا در شرایطی قرار دارد که باید بخشی از عقبماندگیهای انباشته را جبران کند. مشکلات نقدینگی، بدهی، محدودیتهای زنجیره تامین و چالشهای تولید، بخشی از واقعیت امروز شرکت است؛ اما در کنار آن، اقدامهایی برای اصلاح مسیر نیز دنبال میشود.
واگذاری سهام سایپا دوباره به کانون توجه آمده است؛ اما همزمان روایتهای مختلف از وضع مالی شرکت نشان میدهد قضاوت درباره فردای این خودروساز فقط با تغییر مالکیت یا چند عدد مالی ممکن نیست
توسعه محصولات و حرکت به سمت ایجاد خانواده جدید قوای محرکه از جمله محورهایی است که میتواند وابستگی شرکت به برخی فناوریها و محصولات قدیمی را کاهش دهد. تنوعبخشی به سبد محصولات نیز در همین راستا اهمیت دارد؛ زیرا تداوم تولید اقتصادی در صنعت خودرو بدون محصول رقابتپذیر و بهروز امکانپذیر نیست.
مسیر اصلاح از دل تولید
افزایش تولید و تعیین تکلیف خودروهای ناقص، مدیریت مطالبات و بدهیها و استفاده مؤثرتر از ظرفیتهای موجود، میتواند بخشی از منابع شرکت را دوباره به چرخه تولید و نقدینگی بازگرداند.
در واقع، سایپا در نقطهای قرار گرفته که اصلاح مشکلات گذشته باید همزمان با ساختن مسیر آینده انجام شود. این مسیر تنها با تزریق منابع یا تغییر سهامداران به نتیجه نمیرسد و نیازمند برنامهای برای تولید، محصول، زنجیره تامین، سرمایه در گردش و بهرهوری است.
از این منظر، واگذاری سهام سایپا را نباید بهعنوان پایان مشکلات این شرکت تلقی کرد. مهمتر از اینکه سهام به چه مجموعهای منتقل میشود، این است که مالک جدید با چه برنامهای وارد شرکت خواهد شد.
اگر اهلیت خریدار، توان مالی، برنامه توسعه و نظارت پس از واگذاری جدی گرفته نشود، خصوصیسازی میتواند به جای درمان، آزمونی تازه برای سایپا باشد و چالشهای انباشته را به آینده منتقل کند
اگر خصوصیسازی با اهلیتسنجی دقیق، شفافیت در ارزشگذاری، تعهد به سرمایهگذاری و نظارت مؤثر همراه باشد، میتواند فرصتی برای اصلاح ساختار و افزایش بهرهوری سایپا ایجاد کند.
در مقابل، اگر صرفاً تغییر مالکیت اتفاق بیفتد و مسائل تولید، بدهی، نقدینگی و توسعه محصول بدون راهحل باقی بماند، انتظار حل خودکار مشکلات چندان واقعبینانه نیست.
آینده سایپا در مرحله بعد از واگذاری
در نهایت، آینده سایپا بیش از آنکه به یک عنوان یا تغییر مالکیت وابسته باشد، به کیفیت تصمیمهایی بستگی دارد که در مرحله پس از واگذاری گرفته میشود.
اگر توسعه محصول، اصلاح ساختار، افزایش بهرهوری و سرمایهگذاری در کنار خصوصیسازی قرار گیرد، واگذاری میتواند آغاز فصل تازهای برای این خودروساز باشد؛ در غیر این صورت، تغییر مالکیت به تنهایی تضمینی برای تغییر وضع نخواهد بود.
