افزایش نگران‌کننده نرخ بهره در اروپا

ترجمه: محمود نواب مطلق

برای اولین بار از ماه مه ۲۰۱۹(اردیبهشت۱۳۹۷) بازدهی اوراق قرضه ده ساله در آلمان به صفر نزدیک شد.

این افزایش بازدهی، بارسنگینی بر بازار سرمایه وارد کرده و مخاطراتی برای دولت‎ها به وجود آورده است. سه شنبه ۱۱ ژانویه(۲۱ دی)  تنها ظرف چند دقیقه نرخ بهره اوراق قرضه در آلمان نزدیک بود دوباره مثبت شود ولی این امر محقق نشد و از منفی ۰۲/۰  به صفر نزدیک شد و از میزان نمادین صفر فراتر نرفت و موجب نگرانی در آنروز شد.

 اگر این نرخ منفی به صفر برسد به دوسال ونیم نرخ منفی از ماه مه ۲۰۱۹(اردیبهشت۱۳۹۷) پایان خواهد داد. از اوایل ماه دسامبر۲۰۲۱(اواسط آذر۱۴۰۰) این نرخ در آلمان نزدیک ۰۴/۰ درصد افزایش یافت.

در تمام اروپا چنین افزایشی مشاهده می‎ شود. نرخ بهره اوراق قرضه ده ساله در فرانسه از این پس به بیش از ۳/۰ درصد می‎رسد. نرخی که بالاترین حد از ماه مه ۲۰۱۹(اردیبهشت۱۳۹۷) محسوب می‎ شود.

در حالیکه این نرخ در ایتالیا ۲/۱ درصد است یعنی رکوردی تازه از ماه مه ۲۰۲۰(اردیبهشت۱۳۹۸).  این بدان معناست که به تدریج نرخ‎های منفی از بین خواهند رفت.

با نرخ تورم ۵ درصدی در منطقه یورو و ۷درصدی در ایالات متحده آمریکا بازارها به استقبال افزایش نرخ بهره می‎روند. در آمریکا بانک مرکزی نیز نرخ بهره کلیدی خود را افزایش خواهد داد. افزایشی که به عقیده تحلیلگران اقتصادی تا سه بار در سال ۲۰۲۲(۱۴۰۱) تکرار خواهد شد.

بانک مرکزی اروپا هنوز به این مرحله نرسیده است. کریسیتن لو گراند رئیس بانک مرکزی اروپا برای سال جدید هرگونه افزایش نرخ بهره را غیر محتمل خواند. اما انستیتو فرانکفورت تصمیم گرفته است در سیاست‎ های تداخلی خود در بازار تجدیدنظرهایی کند. بدین ترتیب که از ۷۰میلیارد دلار کمک ماهانه در حال حاضر به ۲۰ میلیارد دلار کمک ماهانه از اکتبر۲۰۲۲ (آبان ۱۴۰۱) درسال جدید برسد. بنابراین همه عوامل برای بالارفتن نرخ بهره آماده شده‎اند.

این امر دو مشکل اساسی به وجود می‎آورد. مشکل اول که بسیار زودهنگام به نظر می‎رسد سقوط شدید ارزش سهام در بازار سرمایه است. مشکل دوم کاهش میزان حمایت از بدهی‎های عمومی است.

بانک مرکزی فرانسه دوشنبه ۱۰ ژانویه( ۲۰دی)  زنگ خط خود را به صدا در آورد:« برخی شاخص‎ های ارزش گذاری در بازار سرمایه به نحو چشمگیری در حال افزایشی پایدار و طولانی مدت هستند که در این صورت بازارهای دارایی‏ ها در برابر هرگونه اصلاح وضع ناگهانی شدیدا به مخاطره خواهند افتد.»

بانک مرکزی فرانسه از وضع عجیب بازار سرمایه سخن می‎گوید. در حالیکه وضع اقتصادی در اروپا هنوز به موقعیت قبل از کرونا برنگشته است بازار سرمایه رشد بالایی داشته است.  ارزش سهام «کاک» در سال ۲۰۲۱(۱۴۰۰)  ۲۹ درصد رشد داشته است. ارزشگذاری‎های بازار سرمایه که عبارتند از نسبت قیمت سهام بر سود حاصل از فعالیت‎های چرخه اقتصادی؛ در حال حاضر به اندازه‎ای بالاست که فقط در نزدیکی وضعیت‎های بحرانی به این سطح می‎رسد.

چه در فرانسه و چه در ایالات متحده آمریکا این میزان افزایش از سال ۲۰۰۸( ۱۳۸۶)  نیز بیشترشده و بر اساس اطلاعات بانک مرکزی فرانسه به نزدیکی حد آن در سال ۲۰۰۱(۱۳۷۹) زمان ترکیدن حباب اینترنت رسیده است.

بالارفتن ارزشگذاری‎ های سهام ناشی از پائین بودن نرخ بهره است. ازاینرو سرمایه‎ گذاران به سراغ سرمایه‎ گذاری در سهام ‎های پر خطر با بازدهی بالا می‎روند. اگر نرخ بهره افزایش یابد ارزشگذاری سهام نیز پائین می‌آید.

منبع: لوموند