دلار روی دور تند
مریم غدیرپور
ثبت رکوردهای تازه در تابلوی مرکز مبادله ارز و طلای ایران در معاملات بیست و دوم شهریور ۱۴۰۵ سیگنال رسمی گرانی را به تمامی ارکان اقتصاد مخابره کرد.
رسیدن نرخ حواله دلار به ۱۶۳ هزار و ۹۰۳ تومان و عبور حواله یورو از مرز ۱۹۰ هزار و ۱۰۷ تومان در کنار رشد ارزش درهم به ۴۴ هزار و ۶۲۹ تومان و یوان چین به ۲۴ هزار و ۴۳۲ تومان روند صعودی هدایت شدهای را در این بازار رقم زد.
این جهش قیمت در تالار حواله بی درنگ آتش بهای اسکناس را در بازار آزاد شعلهور ساخت و حتی نرخ فروش ارز با کارت ملی را به شکل سرسامآوری افزایش داد.
کارشناسان با رصد این همگرایی کمسابقه میان نرخ رسمی و بازار غیررسمی معتقدند که ریشه این التهاب را باید در راهبرد مالی خود پاستور جستوجو کرد.
شواهد موجود این فرضیه را تقویت میکند که سیاستگذار پولی عامدانه فرمان گرانی دلار را صادر کرده است تا شاید از قبل این تفاوت نرخ کسری مزمن بودجه را لاپوشانی کند.
اکنون این شائبه پررنگتر از همیشه است که دولت در قامت ذینفع اصلی با بهرهگیری از ابزار مرکز مبادله بهای جهش ارز را به سفره خانوارها تحمیل میکند.
آیا قیمت دلار همچنان صعودی می ماند؟
روزنامه عصر اقتصاد در پی تداوم این نوسانات و ثبت رکوردهای جدید در مرکز مبادله به سراغ آلبرت بغزیان اقتصاددان نامآشنا رفته است تا ریشهها و پیامدهای صعود شتابان نرخ ارز را به بوته نقد بگذارد.
این رسانه در گفتوگوی تفصیلی خود با این کارشناس ارشد اقتصادی دورنمای تحولات بازار و رفتار سیاستگذار پولی را مورد واکاوی قرار داده است.
اگر ساختار تصمیمگیر تقاضای هیجانی را مهار نسازد جهشهای زنجیرهای ارزش برابری پول ملی را در آینده نزدیک با شوکهای پیاپی مواجه خواهد کرد
عصر اقتصاد همچنین از وی خواسته است تا به این پرسش کلیدی پاسخ دهد که آیا تابلوی صرافیها و بازار آزاد در ماههای آینده نیز شاهد استمرار روند صعودی قیمت دلار خواهد بود یا سیاستهای کنترلی مانع جهش بیشتر میگردد. مشروح دیدگاههای این صاحبنظر اقتصادی را در ادامه میخوانید.
دلار چشم انتظار تصمیم بازار ساز
آلبرت بغزیان کارشناس ارشد مسائل اقتصادی در ارزیابی دورنمای بازار ارز تاکید کرد: تا هنگامی که سایه سنگین انتظارات تورمی بر ساختار تصمیمگیری جامعه و محاسبات فعالان اقتصادی سنگینی میکند نوسان صعودی شاخص ارزی ادامه خواهد یافت.
وی تصریح کرد: با تداوم وضعیت کنونی و تعلل در ساماندهی افکار عمومی بهای دلار در روزهای پیش رو کانالهای قیمتی بالاتری را فتح خواهد کرد مگر آنکه بانک مرکزی راهبردی اصولی برای تعدیل این انتظارات مخرب اتخاذ کند.
این تحلیلگر برجسته اقتصادی اولویت حیاتی پاستور در مقطع حساس فعلی را مدیریت سختگیرانه سمت تقاضا دانست و یادآور شد در شرایطی که منابع و درآمدهای نفتی کشور با محدودیتهای ارزی مضاعف روبهرو است انفعال در برابر حجم بالای تقاضای انباشته توجیهی ندارد و مدیران ارشد مالی باید برای مهار عطش خرید ارز تدبیری فوری بیندیشند.
پول ملی در انتظار شوک
وی اجرای بستههای جذاب سرمایهگذاری برای جذب پولهای پرقدرت و سرگردان جامعه را ضروری خواند و اذعان کرد: طراحی ابزارهای نوین با نرخ بازدهی مناسب میتواند مانع ورود رفتارهای سفتهبازانه به تالار معاملات شود.
بغزیان همچنین هشدار داد: اگر ساختار تصمیمگیر تقاضای هیجانی را مهار نسازد جهشهای زنجیرهای ارزش برابری پول ملی را در آینده نزدیک با شوکهای پیاپی مواجه خواهد کرد.
جعبهابزار مهار نوسانات ارزی نیازمند بازنگری فوری است
این کارشناس ارشد اقتصادی در تشریح راهکارهای عملیاتی برای آرامسازی تلاطمهای بازار ارز بر بهکارگیری همزمان شش ابزار کلیدی پولی و تجاری تاکید کرد.
وی انتشار اوراق ریالی با نرخ سود جذاب را نخستین گام در جذب حجم عظیم نقدینگی و هدایت سرمایههای سرگردان به سمت شبکههای رسمی قلمداد کرد.
این اقتصاددان همچنین انتشار اوراق ارزی را راهکاری موثر برای خنثیسازی تقاضای فیزیکی اسکناس دانست و اذعان داشت این اوراق جایگزینی بسیار امن برای نگهداری دارایی در گاوصندوقها به شمار میرود.
بغزیان تقویت سمت عرضه از طریق مداخله هوشمندانه و فعال دولت را دیگر الزام بازار عنوان کرد و یادآور شد ارتقای شفافیت عملکرد بانک مرکزی و برقراری ارتباط مداوم و اقناعی با فعالان بخش خصوصی اعتماد از دست رفته بازار را بازمیگرداند.
گسترش تجارت زمینی ریسکهای ژئوپلیتیک را خنثی میکند
این صاحبنظر اقتصادی در ادامه بررسی راهبردهای برونرفت از فشار ارزی به ظرفیتهای منطقهای اشاره کرد و متذکر شد: توسعه مبادلات تجاری از طریق مرزهای زمینی میتواند محدودیتهای خطوط کشتیرانی و مسیرهای دریایی را به شکل چشمگیری جبران سازد.
وی در پایان پیگیری مداوم دیپلماسی فعال اقتصادی را آخرین ابزار حیاتی برای بهبود جریان ورود ارز دانست و تصریح کرد تنشزدایی و مهار ریسکهای سیاسی به شکل مستقیم ورود ارز را تسریع میبخشد و ثبات بلندمدت را به معاملات ارزی تحمیل میکند.
کلام آخر
برآیند تحولات جاری در تالارهای رسمی و غیررسمی نشان میدهد که بازار ارز به نقطهای حساس و سرنوشتساز رسیده است.
تداوم سیاستهای منفعلانه پولی نه تنها مهار تورم انتظاری را ناممکن میسازد بلکه فنر فشردهشده نرخ برابری ریال را در ماههای پایانی سال با تکانهای شدیدتر رها خواهد کرد.
آینده مبادلات ارزی بیش از هر عامل بیرونی به اراده واقعی دولت در تفکیک منافع کوتاهمدت بودجهای از ثبات بلندمدت ساختار کلان اقتصاد گره خورده است.
کارشناسان معتقدند در صورتی که ساختار تصمیمگیری کشور راهبرد انتشار اوراق جذاب را عملیاتی نسازد و کانالهای سنتی تجارت خارجی را به سمت مرزهای زمینی هدایت نکند امواج جدید تقاضای سفتهبازانه آرامش شکننده معاملات را در هم خواهد شکست.
از سوی دیگر تثبیت پایدار ارزش پول ملی بدون بهرهگیری هوشمندانه از اهرمهای دیپلماسی اقتصادی و شفافسازی مبانی قیمتگذاری در مرکز مبادله توهمی بیش نخواهد بود. سیاستگذار پولی اکنون بر سر دوراهی سرنوشتسازی ایستاده است و تاخیر در اعمال بستههای انضباطی نرخهای کنونی را به خاطرهای دور در محاسبات فعالان اقتصادی تبدیل خواهد کرد.
