راضیه حسینی
چمران: «طرح رایگان شدن حمل‌ونقل عمومی پایتخت در حد یک نظر است.»
می‌خواهید طرحی در مورد حمل‌ونقل از نظر، به عمل درآید؟ کافی است قسمت «رایگان» را حذف کنید و به جایش کلمه‌ی «گران» بگذارید، ناگهان در حرکتی محیرالعقول و در سرعتی مثال‌زدنی می‌بینید که طرح موردنظر عملی شده است و شما در مترو یا اتوبوسی نشسته‌اید که بلیتش را گران‌تر از قبل پرداخت کرده‌اید.
اصلاً متوجه نمی‌شوید چه زمانی گران شد، چطور بلیت گران را خریدید و کی وارد اتوبوس یا مترو شدید. طوری همه چیز مثل برق و باد می‌گذرد که فکر می‌کنید خواب دیده‌اید، یا جادوجنبل شده‌اید، یا شاید گردی، پودری چیزی ناخودآگاه وارد بینی‌تان شده است و برای مدتی حافظه‌تان را از دست داده‌اید.
اما اگر می‌خواهید هیچ نظریه و تئوری و طرحی هرگز به حالت عملی و بالفعل درنیاید یک جای آن از کلمه‌ی «رایگان» و حتی «ارزان» استفاده کنید. سال‌ها از پی هم خواهند گذشت، نسل‌ها یکی پس از دیگری عوض می‌شوند.
تایم‌لپس این گذر زمان خودش آن‌قدر طولانی می‌شود که حوصله‌ی بیننده را سر می‌برد، ولی باز هم هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد.
همه چیز در حد همان نظریه‌ی قدیمی باقی خواهد ماند و تازه دیگر کسی اصلاً یادش نمی‌آید که زمانی نظریه‌ای در این مورد وجود داشت. در گذر زمان آن‌قدر گرانی روی گرانی عملی می‌شود که ارزانی و رایگانی زیر آن‌ها مدفون خواهد شد.
البته باید از مسئولان تشکر کنیم که هنوز هم کلمه‌ی «رایگان» را از فرهنگ لغات خود حذف نکرده‌اند. هنوز می‌توانیم آن را در جایی، حتی به‌عنوان یک نظر ببینیم. همین خودش قوت قلبی بزرگ است برای ما مردم. همین که یک چیزی یک جایی هنوز عنوان رایگان را در خود داشته باشد.
ما مردم پرتوقعی نیستم، حتی با کلمه‌ی «ارزانی» هم کلی ذوق می‌کنیم، اصلاً راضی به استفاده‌ی مسئولان از «رایگان» نیستیم. می‌دانیم بالاخره یک روزی این کلمه به خاطره‌ها سپرده خواهد شد.
یک روزی مردمی این کلمه را می‌شنوند و فکر می‌کنند واژه‌ای خارجی است، با خودشان می‌گویند چه چیز عجیبی است، چه‌قدر غریب است!
