معدن در پیچ فناوری

زینب غضنفری

پنجمین جشنواره ایده های ارزش افزای بخش معدن و صنایع معدنی ایران در سالن همایش ایمیدرو به ایستگاه پایانی رسید؛ رویدادی که در آن مسئولان، با تاکید بر نوآوری، بهره وری و کاهش خام فروشی، از نقش ایده های برگزیده در آینده معدن گفتند.

به گزارش عصر اقتصاد، اختتامیه پنجمین جشنواره ایده های ارزش افزای بخش معدن و صنایع معدنی ایران با نام ایما، امروز3شهریورماه و همزمان با هفته دولت، در سالن همایش ایمیدرو به کار خود پایان داد؛ آیینی که در آن مسئولان، دبیران علمی و برگزارکنندگان از یک پیام مشترک سخن گفتند: معدن اگر بخواهد در مدار رشد بماند، ناچار است از خام فروشی فاصله بگیرد و به سمت فناوری، نوآوری و ارزش افزوده حرکت کند.

جشنواره ایما در مسیر پیوند ایده و صنعت

مجید وفایی فرد، دبیر جشنواره و مدیر مرکز نوآوری ایمینو، در سخنانی که محور اصلی آن تشریح چرایی برگزاری جشنواره و مسیر طی شده در یک سال گذشته بود، گفت استقبال از فراخوان این دوره نسبت به سال قبل رشد قابل توجهی داشته است.

او با اشاره به روند داوری و مرحله بندی ایده ها توضیح داد که جشنواره تلاش کرده میان ایده های خام، ایده های توسعه محور و ایده های نزدیک به صنعت، مرز روشنی ترسیم کند تا مسیر رسیدن ایده به بازار روشن تر شود.

وفایی فرد با بیان این که جشنواره تنها یک رقابت نمادین نیست، بر این نکته تاکید کرد که هدف اصلی، رساندن ایده های برگزیده به مرحله اجرا، اتصال آنها به صنعت و ایجاد بستری برای هم افزایی میان شرکت های دانش بنیان، مراکز علمی و صنایع معدنی است. او گفت در این دوره، داوری ها به صورت تخصصی و با کمک استادان و داوران حوزه دانشگاه، نوآوری و صنعت انجام شده تا ایده ها بر پایه میزان آمادگی، کاربرد پذیری و توان ورود به بازار ارزیابی شوند.

دبیر جشنواره از تقسیم ایده ها به چند سطح سخن گفت و توضیح داد: بخشی از ایده ها در مرحله نوآفرین قرار داشتند، بخشی در مسیر توسعه حرکت می کردند و گروهی نیز به سطح پیشتازان صنعتی رسیده بودند. به گفته او، این تفکیک برای آن انجام شده که ایده پردازان تازه کار در برابر تیم های صنعتی بزرگ قرار نگیرند و هر گروه بر پایه سطح آمادگی خود سنجیده شود.

او همچنین به تعداد قابل توجه داوران و برگزاری جلسات تخصصی اشاره کرد و گفت ارزیابی ها با حضور داوران دانشگاهی، صنعتی و کسب و کار انجام شده است. وفایی فرد تاکید کرد: هدف از این ساختار آن بوده که هم کیفیت علمی ایده ها سنجیده شود، هم نوآوری و هم امکان تبدیل شدن آنها به محصول یا خدمت واقعی.

او افزود که جشنواره به دنبال آن است که از دل ایده های مطرح شده، مسیر روشن تری برای ورود به صنعت و بازار ساخته شود.

تاکید بر توسعه فناوری و کاهش خام فروشی

سید عباس حسینی، مشاور وزیر صمت و عضو هیات عامل ایمیدرو، در این مراسم با اشاره به سهم بالای معدن در اقتصاد کشور، گفت تحقق رشد پیش بینی شده در برنامه هفتم بدون توجه به بهره وری و فناوری های روز ممکن نیست. او با یادآوری بحث قدیمی خام فروشی، این موضوع را یکی از چالش های اصلی بخش معدن دانست و تاکید کرد که رویدادهایی از جنس ایما می توانند به کاهش وابستگی به فروش ماده خام کمک کنند.

داوران و سخنرانان جشنواره هشدار دادند که بدون نوآوری، بهره وری و پیوند ایده با صنعت، مسیر توسعه معدن ناقص می‌ماند؛ آینده این بخش به فناوری و شبکه سازی گره خورده است

حسینی با بیان نمونه هایی از تفاوت ارزش ماده خام و محصول فناورانه، گفت آن چه یک ماده کم ارزش را به محصولی راهبردی و سودآور تبدیل می کند، فناوری است. او این رویداد را آغاز یک مسیر دانست و تاکید کرد که اگر ایده ها به قرارداد تجاری، سرمایه گذاری و تولید صنعتی برسند، می توان از دل معدن، فناوری هم صادر کرد.

او همچنین به ظرفیت های انسانی کشور، دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت های دانش بنیان اشاره کرد و گفت مشکل اصلی کمبود استعداد نیست، بلکه پراکندگی ظرفیت هاست. به باور او، اگر این ظرفیت ها کنار هم قرار گیرند، می توان از مسیر نوآوری، هم بهره وری را بالا برد و هم جایگاه معدن را در اقتصاد ملی ارتقا داد.

مشاور وزیر صمت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سهم بهره وری در رشد اقتصادی، گفت حل چالش های صنعت بدون تغییر در نگاه سنتی به تولید ممکن نیست. او تاکید کرد که صنعت معدن باید به سمت راه حل های فناورانه برود و از تکیه بر روش های قدیمی فاصله بگیرد.

به گفته او، حتی مسائلی مانند محدودیت برق یا فشارهای تولیدی نیز باید با نوآوری و بهبود فرآیندها مدیریت شود، نه با توقف یا عقب نشینی.

حسینی همچنین بر اهمیت شبکه سازی میان شرکت ها، استفاده از داده های غیر محرمانه، ایجاد سازوکارهای هم افزا و بهره گیری از سرمایه گذاران خطرپذیر تاکید کرد و گفت اگر این زنجیره درست شکل بگیرد، می توان ایده را به نمونه اولیه، سپس به محصول و در نهایت به بازار رساند. او این روند را لازمه ایجاد ارزش افزوده واقعی در معدن دانست.

نگاه علمی جشنواره به ایده ها

سید ضیاالدین شفائی، دبیر علمی جشنواره و رییس موسسه یونیدرو، نیز در سخنانی با تاکید بر نقش داوری علمی، گفت:جشنواره برای آن طراحی شده که ایده ها فقط جمع آوری نشوند، بلکه دسته بندی، ارزیابی و برای رسیدن به صنعت آماده شوند. او توضیح داد که در این دوره، ایده ها بر اساس موضوع و سطح آمادگی به چند گروه تقسیم شدند و هر گروه با معیارهای متفاوتی سنجیده شد.

شفائی با اشاره به لزوم حضور داوران دانشگاهی و صنعتی گفت هر ایده باید از نظر علمی، میزان نوآوری، سطح آمادگی فناوری و قابلیت اجرا بررسی شود. او افزود که برخی ایده ها هنوز در مرحله جرقه ذهنی هستند، برخی نمونه اولیه دارند و برخی دیگر آماده ورود به مسیر صنعتی اند.

به گفته او، جشنواره سعی کرده برای هر کدام جایگاه درست تعریف کند تا ایده های خام نیز در مسیر رشد رها نشوند.او همچنین از تعداد قابل توجه ایده های دریافت شده، جلسات توجیهی، داوری اولیه و داوری نهایی سخن گفت و تاکید کرد که مستندسازی کامل مراحل انجام شده تا در آینده نیز قابل استفاده باشد. شفائی هدف اصلی این روند را نزدیک کردن دانشگاه به صنعت، کاهش فاصله میان پژوهش و اجرا، و تقویت جریان ایده تا بازار عنوان کرد.

در پایان این مراسم، از برگزیدگان پنجمین جشنواره ایما در بخش های مختلف تقدیر شد. برگزار کنندگان جشنواره ابراز امیدواری کردند که نتایج این دوره، تنها در سطح معرفی ایده باقی نماند و به قراردادهای تجاری، همکاری های صنعتی و تولید فناوری های قابل فروش در داخل و خارج کشور منجر شود.

به این ترتیب، جشنواره ایما امسال بیش از آن که یک رویداد نمادین باشد، به صحنه ای برای نمایش ظرفیت های پنهان معدن، نقش دانشگاه، وزن فناوری و ضرورت هم افزایی میان بخش های مختلف تبدیل شد؛ صحنه ای که در آن یک پیام بارها تکرار شد: آینده معدن، از دل ایده می‌گذرد.