تثبیت سقف ۱۰ هزار تومانی برای سهمیه سوم بنزین
آیدا برخورداری
رئیسجمهور در گفتوگوی تلویزیونی از جزئیات تازهای درباره تفاهم اسلامآباد پرده برداشت و گفت آمریکا به تعهدات خود در قبال بازگشایی تنگه هرمز و رفع تحریمها عمل نکرده است. او همچنین از کسری ۱.۵ هزار هزار میلیاردی بودجه و عدم افزایش قیمت بنزین سهمیه سوم از ۱۰ هزار تومان خبر داد.
به گزارش عصراقتصاد، چند ماهی است که بازار گفتوگوهای دیپلماتیک داغ شده. اما آنچه در پشتپرده میگذرد، روایتی دیگر دارد. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، دیروز در گفتوگویی تلویزیونی با مردم، جزئیات تازهای از تفاهم اسلامآباد را برملا کرد.
به گفته او، شورای عالی امنیت ملی پیش از آنکه موضوع به پاکستان برسد، به جمعبندی رسیده بود. از ۱۳ عضو، ۱۲ نفر به این تفاهم رأی دادند. رهبر انقلاب نیز شرط کرده بودند که اگر سهچهارم اعضا به این نگاه رأی دهند، پذیرفته خواهد شد.
در بیش از ۹ بند این تفاهم، طرف مقابل متعهد شده بود اقداماتی را انجام دهد. تنها در یک بند – که به مسائل هستهای مربوط میشد – باید روالی خاص طی میشد. اما آنچه در عمل رخ داد، چیز دیگری بود.
از وعدههای ۳۰۰ میلیارد دلاری تا تنگهای که باز نشد
قرار بود محاصره و تحریمها برداشته شود. جنگ لبنان متوقف گردد. پولهای بلوکهشده ایران آزاد شود. حتی برنامهریزی برای سرمایهگذاری خارجی تا سقف ۳۰۰ میلیارد دلار در دستور کار قرار گرفت. اما طرف مقابل به چارچوبها پایبند نماند و تفاهمنامه عملاً به هم خورد.
تنگه هرمز؛ همان مسیر استراتژیکی که صادرات نفت ایران از آن میگذرد. قرار بود بر اساس چارچوبهای تعیینشده از سوی ایران به حالت عادی بازگردد. اما این وعده نیز مانند بسیاری دیگر، روی کاغذ ماند.
با این حال، پزشکیان میگوید نقشهراهی جدید برای عبور از این تنگه تدوین شده است. طرحی که توسط سپاه پاسداران، نیروهای نظامی و تیم مذاکرهکننده به تأیید رهبری رسیده. عمانیها در ابتدا همراهی کردند، سپس ملاحظاتی داشتند اما در دیدار دو روز گذشته، مجدداً به تفاهم رسیدند.
در صورت بازگشایی این مسیر، آمریکا موظف به رفع تحریمها، آزادسازی پولهای نفت و پتروشیمی و توقف اقدامات جنگی در لبنان خواهد شد. اما سؤال اینجاست: با سابقهای که از پایبندی طرف مقابل سراغ داریم، چه تضمینی برای اجرای این تعهدات وجود دارد؟
کسری بودجه و بنزینی که گران نمیشود
پزشکیان با تأکید بر ضرورت مدیریت منابع در شرایط جنگی، از کسری حدود ۱.۵ هزار هزار میلیارد تومانی بودجه پیش از جنگ خبر داد. رقمی که اگر تحریمها ادامه یابد، عملاً گرانی را اجتنابناپذیر خواهد کرد.
اما یکی از مهمترین بخشهای این گفتوگو، به قیمت بنزین اختصاص داشت. سهمیه سوم – همان بخش اضافه بر سهمیه معمول – قرار نیست از ۱۰ هزار تومان عبور کند. قیمت اول و دوم نیز تغییری نخواهد کرد.
رئیسجمهور تأکید کرد که هدف، همخوانی تولید و مصرف است وگرنه مردم به چالش برمیخورند. او همچنین از برنامههایی
برای کاهش مصرف سخن گفت؛ از مدیریت الگوی رفتوآمد تا افزایش کیفیت خودروها و برقیسازی ناوگان حملونقل.
روزانه ۲ میلیون خودرو وارد تهران میشوند و برمیگردند. اگر تعداد این خودروها به یک میلیون کاهش یابد و هر کدام ۲۰ لیتر مصرف کنند، ۲۰ میلیون لیتر در روز صرفهجویی خواهد شد. رقمی که میتواند بخش قابلتوجهی از نیاز را تأمین کند.
خودروسازان هم باید مصرف سوخت خودروهایشان را کاهش دهند. در غیر این صورت، اجازه تولید نخواهند داشت. واردات خودروهای باکیفیتتر نیز میتواند رقابت را به نفع مصرفکننده تغییر دهد.
صادرات ۹۰ میلیون بشکهای که متوقف شد
طبق تفاهمنامه اسلامآباد، در زمان اجرای آن حدود ۹۰ میلیون بشکه نفت صادر شد. تحریمهای بانکی و پتروشیمی نیز برداشته شد. اما اکنون، ادامه جنگ، امکان چنین صادراتی را از بین برده است.
پزشکیان میگوید گفتوگو در دستور کار است اما به معنای اعتماد کامل به طرف مقابل نیست. «اگر آنها به پایبندی عمل نکنند، بر اساس مواضع خود عمل خواهیم کرد.» این جملهای بود که رئیسجمهور در پایان گفتوگوی خود بر آن تأکید کرد.
تحریمها صادرات و واردات را ۲۵ تا ۳۵ درصد کاهش داده است. پیش از این، واردکنندگان اجناس را با کشتی میآوردند؛ ارزانتر و سریعتر. اما امروز باید مسیرهای دورتر را انتخاب کنند؛ گرانتر بخرند و گرانتر منتقل کنند. نتیجهاش چیزی نیست جز افزایش قیمت برای مصرفکننده نهایی.
سال جاری، چنانکه پزشکیان میگوید، سخت خواهد بود. باید کاری کرد که گاز قطع نشود و چرخ صنعت بچرخد. ۱۰ درصد صرفهجویی در انرژی معادل ۹۰۰ هزار بشکه نفت در روز است. رقمی که اگر محقق شود، میتواند بخشی از فشارها را کاهش دهد.
اما با همه این برنامهها و وعدهها، پرسش اصلی همچنان به قوت خود باقی است: در شرایطی که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند نمانده و تحریمها همچنان ادامه دارد، این برنامهها تا چه حد قابل اجرا خواهند بود؟
