کارآفرینی با هوش مصنوعی؛ رویای شیرین در بستر شکننده

مجتبی کاتب؛ استاد دانشگاه

هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین، معادله کارآفرینی را متحول کرده‌اند. امروز با کمترین سرمایه، می‌توان ایده‌ای را با استفاده از API مدل‌های زبانی، ابزارهای تولید محتوا و تحلیل‌گرهای پیش‌بینی‌کننده به یک کسب‌وکار جهانی تبدیل کرد.

فرصت‌ها بسیارند خودکارسازی فرآیندهای پشتیبانی، شخصی‌سازی بی‌نظیر بازاریابی، کاهش وابستگی به نیروی انسانی در کارهای تکراری، و امکان توسعه نرم‌افزار بدون کدنویسی (No-Code). این ابزارها، مزیت رقابتی را از شرکت‌های بزرگ به تیم‌های کوچک و چابک منتقل کرده‌اند.

چالش‌ها اما در دو سطح دیده می‌شوند. سطح اول، شکاف مهارتی و سرعت بالای تغییرات است. سطح دوم و مهم‌تر، آسیب‌پذیری زیرساختی است.

آسیب قطعی و کیفیت پایین اینترنت، جدی‌ترین قاتل این حوزه است. هوش مصنوعی ماهیتی «ابرپایه» (Cloud-based) دارد و برخلاف نرم‌افزارهای سنتی، بدون اتصال پایدار و پرسرعت عملا فلج می‌شود.

قطعی اینترنت به معنای «توقف کامل خط تولید» و از دست رفتن مشتریان لحظه‌ای است.

کیفیت پایین (پینگ بالا و افت پکیج) باعث تایم‌آوت شدن درخواست‌ها، افزایش هزینه‌های سربار (به دلیل تکرار درخواست‌های ناموفق) و ناتوانی در استفاده از مدل‌های بلادرنگ (Real-time) می‌شود.

این موضوع، مزیت «چابکی» را از استارتاپ ایرانی می‌گیرد و ما را در برابر رقبای خارجی که اینترنت را به مثابه برق شهری می‌بینند، زمین‌گیر می‌کند. تا وقتی زیرساخت شبکه پایدار نباشد، حتی پیشرفته‌ترین ابزارهای هوش مصنوعی هم صرفاً یک «ابزار لوکس» خواهند ماند، نه موتور محرک اقتصاد.

راهکار میان‌مدت، سرمایه‌گذاری روی مدل‌های متن‌باز و غیرمتصل (Offline) است، اما راهکار اصلی، بهبود بنیادین شبکه است.